เวลาเราพูดถึง ตำราพิชัยสงคราม ของ Sun Tzu ภาพแรกที่ผุดขึ้นมา มักเป็นเรื่องกองทัพ ยุทธวิธี การวางกำลัง การเอาชนะในสนามรบ — ฟังดูเป็น Hard Power เต็มรูปแบบ และก็ไม่ผิด เพราะตำรานี้เกิดขึ้นท่ามกลางยุคที่ความขัดแย้งคือเรื่องจริงในชีวิตประจำวัน

แต่ถ้าอ่านให้ลึกขึ้น อย่างเนื้อหาที่เห็นในสองหน้านี้ จะพบว่าซุนวูไม่ได้ยกย่อง “การรบ” ในฐานะคำตอบสูงสุดเลย ตรงกันข้าม เขากลับเตือนอยู่ตลอดว่า การเผชิญหน้าด้วยกำลังคือความสูญเสีย เป็นต้นทุนสูง และควรหลีกเลี่ยงให้ได้มากที่สุด

ประโยคที่มักถูกอ้างถึงเสมอ —

“ชนะโดยไม่ต้องรบ คือชัยชนะสูงสุด”

ไม่ใช่คำคมสวย ๆ แต่คือแก่นของการคิดเชิงยุทธศาสตร์อย่างแท้จริง

เพราะสิ่งที่ซุนวูกำลังบอกคือ การเอาชนะที่แท้ ไม่ได้อยู่ที่อาวุธ หรือพลังที่มองเห็นได้ แต่คือการเอาชนะ ใจ ความคิด การรับรู้ และ การตัดสินใจ ของฝ่ายตรงข้าม หากทำให้คู่แข่งยอมถอย ตั้งคำถาม หรือเปลี่ยนท่าทีได้ตั้งแต่ยังไม่ต้องปะทะ นั่นคือชัยชนะที่สมบูรณ์ที่สุด

ตรงจุดนี้เองที่ทำให้ตำราซึ่งดูเหมือนจะเป็น Hard Power ล้วน ๆ กลับแฝง Soft Power อย่างชัดเจน และเมื่อมองด้วยภาษาร่วมสมัย เราอาจพูดได้ว่า ซุนวูกำลังเสนอการใช้ Smart Power — ใช้พลังเมื่อจำเป็น แต่ให้ปัญญา การโน้มน้าว และการจัดการความคิดนำหน้าเสมอ

บางที ตำราพิชัยสงคราม จึงไม่ใช่แค่หนังสือของแม่ทัพ

แต่คือหนังสือของนักยุทธศาสตร์

ไม่ว่าจะอยู่ในสนามรบ โต๊ะเจรจา หรือสนามธุรกิจ

—

PONGPUNT’s Insights